IBM ondervroeg 2.000 CEO's wereldwijd. De winnaars groeien 17% sneller met AI — maar het verschil zit niet in de technologie. Vijf strategische zetten uit het rapport, vertaald naar het Nederlandse MKB.
86% van de CEO's zegt dat hun werknemers de skills hebben om met AI te werken. Slechts 25% van die werknemers gebruikt AI ook daadwerkelijk dagelijks.
Die kloof is het belangrijkste cijfer in het IBM-rapport dat afgelopen maand verscheen. Niet een tekort aan technologie. Niet een tekort aan talent. Een organisatorisch ontwerpprobleem waar bijna elk bedrijf in vastzit.
IBM ondervroeg in 2026 wereldwijd 2.000 CEO's in samenwerking met Oxford Economics — over 33 landen en 21 sectoren. De titel van het rapport is veelzeggend: Rewiring the C-suite: The fast track to 2030. De boodschap is helder. AI bouw je niet áán je organisatie. Je herontwerpt je organisatie eromheen.
En de bedrijven die dat begrijpen? Die groeien 17% sneller in omzet dan de rest.
De winnaars doen vijf dingen anders
IBM noemt het de AI-first plays — vijf strategische zetten die de winnaars onderscheiden. CEO's die met alle vijf instemmen, behalen die 17% omzetvoorsprong over de afgelopen drie jaar.
Dit zijn ze:
1. Herontwerp de top voor snelheid en helderheid — niet meer afdelingen managen, maar besluitvorming dichter bij het werk leggen.
2. Bouw een AI-agent vliegwiel — productiviteitswinst direct herinvesteren in nieuwe AI-toepassingen.
3. Stel uw eigen AI-mix samen — geen one-size-fits-all foundation models, maar een mix van groot en klein, generiek en custom.
4. Orkestreer menselijke én kunstmatige intelligentie — werkprocessen herontwerpen vóór functies.
5. Verwacht onvoorspelbare toekomsten — voorbereiden op quantum en wat erna komt.
Drie van die vijf zijn direct relevant voor het Nederlandse MKB. We pakken ze één voor één.
Het verschil tussen voorspelling en realiteit
Eerst even de schok. In 2024 dacht 49% van de CEO's dat AI tegen 2026 hun groei zou aanjagen. De realiteit twee jaar later: slechts 10% zegt dat AI nu primair groei drijft. En 53% experimenteert nog steeds. De rest doet efficiency-projecten of nog niets.
Dit is geen falen van de technologie. Het is een falen van implementatie. CEO's overschatten consequent hoe snel AI zich verspreidt zonder organisatorische verandering. Ze schatten de technologie goed in — en het mensen-deel volkomen verkeerd.
Jan Polkerman, CEO van de IT-afdeling van de Nederlandse Belastingdienst, zegt het scherp in het rapport: "De introductie van AI is transformatiever dan de introductie van het internet — niet vanwege de technologie zelf, maar vanwege de impact op hoe mensen werken, beslissen en samenwerken."
Dat raakt de kern. AI inbouwen in bestaande processen levert weinig op. AI eist dat u processen opnieuw uitvindt.
Play 1: Herontwerp uw top voor snelheid
CEO's die de C-suite herontwerpen met een AI-first mindset hebben 10% meer AI-initiatieven opgeschaald dan de rest. Wat doen ze concreet?
- 76% heeft een Chief AI Officer in 2026 — een jaar geleden was dat nog maar 26%.
- 79% decentraliseert besluitvorming — beslissingen worden genomen door de mensen die het dichtst bij het probleem staan.
- 77% van de CEO's zegt dat talent- en technologierollen samensmelten — HR en IT zijn niet langer aparte werelden.
Voor een MKB-bedrijf betekent dit niet dat u een CAIO moet aannemen. Het betekent: maak helder wie welke beslissing neemt. Wie kiest welke tools? Wie tekent voor automatiseringen? Wie heeft het mandaat om een proces te schrappen?
In de praktijk zien we bij Datapad dat dit het grootste obstakel is. Niet "welke AI gebruiken we" — maar "wie mag het besluit nemen om iets fundamenteels te veranderen".
Play 2: Bouw een AI-agent vliegwiel
Hier wordt het concreter. Vandaag de dag maakt AI 25% van de operationele beslissingen in de bedrijven die IBM onderzocht. Tegen 2030 verwachten CEO's dat dit 48% is — bijna een verdubbeling.
We hebben het dan over besluiten als:
- Prijsupdates
- Voorraadallocatie
- Routering van leveringen
- Geautomatiseerde incidentafhandeling
- Vraagvoorspelling (65% van de bedrijven werkt hier al aan)
De truc volgens het rapport is dat CEO's die voorop lopen niet op use cases focussen, maar op beslispunten. Identificeer waar dezelfde beslissing keer op keer wordt genomen op basis van vergelijkbare data. Zet AI dáár neer. Laat mensen alleen ingrijpen bij uitzonderingen.
We schreven eerder over AI agents voor het MKB — dit IBM-rapport bevestigt nu in harde cijfers waar de praktijk al naar wees.
Play 3: Stop met one-size-fits-all AI
Een van de meest opvallende cijfers uit het rapport. Vandaag de dag gebruikt 39% van de bedrijven primair pre-trained foundation models (zoals GPT-4 of Claude direct). Tegen 2030 daalt dat naar 13%.
Wat komt ervoor in de plaats? Een hybride strategie — een mix van foundation models voor algemene redeneringen, kleinere modellen voor specifieke taken, en ultra-gespecialiseerde modellen die getraind zijn op uw eigen data. 50% van de CEO's verwacht in 2030 zo te werken, tegenover slechts 13% nu.
De CEO's die deze hybride aanpak combineren met hun eigen proprietary data verwachten 13% meer omzet uit producten en diensten die ze vandaag nog niet aanbieden. Met andere woorden: maatwerk-AI is de bron van nieuwe omzet, niet alleen van besparing.
Voor het MKB is dit het belangrijkste signaal. U hoeft geen miljarden te investeren zoals OpenAI. Maar u moet wel weten welke data u uniek maakt, en hoe u die in een AI-workflow steekt die concurrenten niet kunnen kopiëren.
De olifant in de kamer: organisatieontwerp, niet technologie
Hier komt de kernboodschap van het rapport terug. 83% van de CEO's zegt dat het succes van AI meer afhangt van adoptie door mensen dan van de technologie zelf.
En toch — en dit is waar het echt schuurt — slechts 25% van de werknemers gebruikt AI regelmatig als onderdeel van hun werk. Terwijl 86% van de CEO's denkt dat hun mensen de skills al hebben.
Drie observaties die deze kloof verklaren:
- 87% van de CEO's "bouwt AI in" in workflows — maar bij velen blijven de workflows zelf onveranderd.
- 48% van de werknemers zegt zelfs comfortabel te zijn met aansturing door een AI-agent — de weerstand zit hoger, niet lager.
- Bedrijven die vijf kernzones tegelijk herontwerpen (technologie, financiën, HR, operations, samenwerking) zijn 4× zo vaak in staat hun businessdoelen te behalen.
Dat laatste cijfer is misschien wel het belangrijkste van het hele rapport. Vier keer zo vaak doel behalen — alleen door tegelijk vijf domeinen aan te pakken in plaats van één voor één.
Wat dit betekent voor het Nederlandse MKB
Het IBM-rapport richt zich op CEO's van grote bedrijven, maar de mechanismen gelden net zo hard voor MKB. Sterker nog — uw voordeel is dat u sneller kunt herontwerpen dan een corporate. De grote organisaties zitten gevangen in legacy systems en politiek. U niet.
Vier concrete acties die uit dit rapport komen, vertaald naar het MKB:
1. Maak één persoon eindverantwoordelijk voor AI-adoptie, niet voor AI-tools. Een tool kiezen is een dag werk. Een werkproces veranderen is maanden.
2. Identificeer 3 herhalende beslissingen in uw bedrijf waar mensen tijd verliezen aan beoordeling. Begin daar met automatisering, niet bij de glamoureuze use cases.
3. Herinvesteer productiviteitswinst direct. Het rapport noemt 60% tot 80% als gangbaar reïnvesteringsratio bij de winnaars. Vrijgekomen tijd moet naar nieuwe experimenten — niet naar meer van hetzelfde werk.
4. Stop met alleen pre-trained tools gebruiken. Begin met het idee dat uw bedrijf eigen data heeft die uniek is. Hoe komt die data terecht in de AI-workflow die u dagelijks gebruikt?
De timing is alles
Een laatste cijfer dat blijft hangen. 82% van de AI-first CEO's is al actief aan het samenwerken in quantum-ecosystemen — terwijl quantum computing nog niet eens een gevestigd voordeel oplevert. Ze bereiden zich voor op de volgende sprong, vóórdat die sprong er is.
Het gaat er niet om dat u quantum moet gaan doen. Het gaat erom dat de winnaars consequent te vroeg beginnen, niet te laat. Ze accepteren dat ze niet alles weten, en investeren in optionaliteit.
Carsten Egeriis, CEO van Danske Bank in het rapport: "Als je een fast follower bent, weet ik niet zeker of je het nog kunt inhalen."
Dat is misschien wel het scherpste citaat uit het hele onderzoek. De window om in te stappen sluit sneller dan voorgaande technologische sprongen.
Wat onze klanten leren van deze cijfers
Dit rapport is in lijn met wat we bij Development as a Subscription in de praktijk zien. De bedrijven die het meest uit AI halen, zijn niet degene die het meeste investeren in AI-tools. Het zijn degene die AI gebruiken als hefboom om hun manier van werken opnieuw uit te vinden.
Concreet betekent dat: niet één keer per jaar een groot project, maar doorlopend kleine herontwerpen — workflows, beslissingen, automatisering. Dat is waarom we DaaS hebben opgezet als abonnement, niet als project. Het sluit aan op hoe AI-transformatie werkelijk gebeurt: in iteraties, niet in big bangs.
Wilt u weten waar in uw bedrijf de grootste hefboomwerking zit? Plan een gesprek — dan kijken we samen welke drie beslissingen in uw organisatie u in 2026 kunt automatiseren zonder dat het mensen kost, maar mensen vrijmaakt.
---
Bronvermelding: IBM Institute for Business Value, "Rewiring the C-suite: The fast track to 2030", 2026 CEO Study (15e editie), in samenwerking met Oxford Economics. Onderzoek onder 2.000 CEO's uit 33 landen en 21 sectoren, februari–april 2026.